Jak ułożyć kostkę 4x4 - kurs krok po kroku

Zanim zaczniesz

Ten kurs zakłada, że umiesz już ułożyć kostkę 3x3 - choćby z kursem przed oczami. Jeśli jeszcze nie, zacznij od kursu kostki 3x3, bo jego algorytmy wrócą tu w etapie 6. Animacje w kursie możesz obracać: przeciągnij kostkę palcem albo myszą.

Z czego składa się kostka 4x4

Kostka 4x4 ma 8 narożników - takich samych jak w 3x3. Reszta wygląda inaczej:

• Środki - na każdej ścianie kwadrat 2x2, razem 24 klocki. Nie są przymocowane do osi, tylko przesuwają się jak inne klocki.
• Krawędzie - w każdym miejscu na krawędź są dwie połówki o tych samych kolorach, razem 24. Połówki są osobnymi klockami i przy mieszaniu się rozdzielają.

Metoda redukcji

Skoro kostka nie ma stałych środków, nic nie wyznacza z góry, która ściana ma jaki kolor. Dlatego najpierw sam układasz środki, a potem łączysz połówki krawędzi w pary. Wtedy każdy kwadrat 2x2 działa jak środek kostki 3x3, a każda para jak jej krawędź - kostka zachowuje się jak 3x3 i resztę układasz znaną metodą. To tak zwana redukcja (sprowadzenie 4x4 do 3x3):

1. środki - etapy 2-4,
2. krawędzie w pary - etap 5,
3. dalej jak 3x3 - etap 6, z dwiema sytuacjami, których w 3x3 nie ma (etapy 7 i 8).

Kolory leżą naprzeciwko siebie tak samo jak w 3x3: biały naprzeciwko żółtego, zielony naprzeciwko niebieskiego, czerwony naprzeciwko pomarańczowego. Na 4x4 to Ty musisz ich tak ułożyć - w etapie 4 dokładnie napiszemy, jak.

1Zapis ruchów

Litery R, L, U, D, F, B znaczą to samo co w kostce 3x3: obrót prawej, lewej, górnej, dolnej, przedniej i tylnej ściany o ćwierć obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara, gdy patrzysz prosto na tę ścianę. Apostrof to obrót w drugą stronę, a dwójka - pół obrotu. Na 4x4 każda taka litera obraca tylko jedną, zewnętrzną warstwę. Dochodzą dwa nowe rodzaje ruchów:

• Rw - dwie prawe warstwy naraz (w od „wide”, szeroki). Tak samo Lw, Uw i inne.
• 2R - sama druga warstwa od prawej, bez zewnętrznej. Tak samo 2L - druga warstwa od lewej.

Kierunek jest taki jak zwykłego ruchu tej ściany: 2R i Rw kręcą się w tę samą stronę co R. Kliknij ruch poniżej, żeby zobaczyć go na kostce:

W innych poradnikach możesz spotkać małe litery (r, u) - raz znaczą dwie warstwy, a raz samą wewnętrzną. W tym kursie zapis jest jednoznaczny: Rw albo 2R.

x, y i z to obroty całej kostki w dłoniach, jak w 3x3: x jak ruch R (przód przechodzi na górę), y jak ruch U (prawa ściana przechodzi na przód), z jak ruch F (góra przechodzi na prawo). Na 4x4 przydają się częściej, bo przy środkach i krawędziach co chwilę ustawiasz kostkę inną ścianą do siebie.

Najważniejsza sekwencja w tej części kursu to 2R U 2R': druga warstwa w górę, góra w lewo, druga warstwa w dół. Wynosi jeden środek z przodu na górę, a druga warstwa wraca na swoje miejsce.

2Biały środek

Cel: cztery białe środki na jednej ścianie. Krawędzie i narożniki są na razie obojętne.

Obróć kostkę tak, żeby na górze była ściana z największą liczbą białych środków - na niej ułożysz biały kwadrat. Na animacjach kolorowe są tylko białe środki, reszta jest wyszarzona.

Wstawianie jednego środka

Każdy biały środek wstawiasz tym samym ruchem z przodu na górę:

1. Obróć górę (U), żeby w lewym tylnym rogu środka góry (najdalej od Ciebie, po lewej) było wolne miejsce - bez białego.
2. Obróć przód (F), żeby biały środek był w prawym dolnym rogu środka przodu.
3. Wykonaj 2R U 2R'.

Biały wskakuje na górę, a białe, które już tam były, zostają na niej - po każdym razie jest ich o jeden więcej.

Gdy z przodu nie ma białego

• Biały jest na innym boku - obróć całą kostkę (y), żeby ten bok był z przodu. Góra zostaje na górze.
• Biały jest na dole - obróć dół (D), żeby biały był w lewej połowie środka dołu (bliżej lewej ściany), i wykonaj 2R' D2 2R. Lewa połowa dołu zamienia się z prawą połową przodu, a góra zostaje nietknięta. Potem wstawiasz go jak zwykle.

Ta sama zasada działa od pierwszego do ostatniego białego - także wtedy, gdy na górze są już trzy. Ważne jest tylko jedno: w lewym tylnym rogu góry nie może stać biały, bo 2R U 2R' zabrałby go na przód.

3Żółty środek

Cel: cztery żółte środki na ścianie naprzeciwko białych.

Obróć kostkę białym środkiem na dół (x2). Żółty środek ułożysz na górze dokładnie tak samo jak biały: wolne miejsce w lewym tylnym rogu góry, żółty w prawym dolnym rogu przodu, 2R U 2R'.

Biały środek na dole jest bezpieczny: 2R na chwilę przesuwa jego prawą połowę na przód, ale 2R' od razu oddaje ją na miejsce. Żółte środki mogą teraz być tylko na górze i na bokach (na dole jest już komplet białych), więc wystarczy obracać kostkę (y), żeby bok z żółtym był z przodu.

Zawsze sprawdź, czy żółty jest naprzeciwko białego - jeśli ułożysz go z boku, kostki nie da się dokończyć.

4Cztery ostatnie środki

Cel: wszystkie sześć środków gotowych, każdy kolor na właściwej ścianie.

Jak trzymać kostkę

Obróć kostkę (z) tak, żeby biały był po lewej, a żółty po prawej. Pozostałe cztery środki leżą teraz na „pierścieniu” wokół kostki: góra, przód, dół i tył. Używasz tych samych ruchów co do tej pory - 2R U 2R' i 2R' D2 2R nie ruszają lewego i prawego środka. Zamiast obrotu y (który przeniósłby biały na przód) obracasz kostkę przez x, a do zamiany przodu z tyłem - przez y2 (biały i żółty zamieniają się wtedy stronami, ale zostają po bokach).

Zielony

Obróć kostkę (x), żeby na górze była ściana pierścienia z największą liczbą zielonych, i ułóż na niej zielony środek. Zielone środki mogą leżeć z przodu (wstawiasz je od razu), na dole (2R' D2 2R) albo z tyłu (y2 - tył przechodzi na przód).

Pomarańczowy - tu łatwo o błąd

Kolejne kolory nie mogą trafić gdziekolwiek: muszą leżeć wokół siebie tak jak na ułożonej kostce. Najpierw sprawdź, czy biały jest po lewej - jeśli przez obroty y2 trafił na prawo, obróć kostkę y2 (zielony zostaje na górze). Potem obróć kostkę (x), żeby zielony był z tyłu. Na standardowej kostce na górę idzie wtedy pomarańczowy, a czerwony będzie na dole.

Pomarańczowe środki weźmiesz z przodu albo z dołu (2R' D2 2R). Tyłu już nie obracaj na przód - jest tam gotowy zielony.

Niebieski i czerwony

Obróć kostkę jeszcze raz (x): pomarańczowy przechodzi do tyłu, a dwa nieułożone środki są na górze i z przodu. Ułóż niebieski na górze - wszystkie niebieskie są z przodu, więc wystarczy 2R U 2R' z obrotami przodu. Gdy góra jest gotowa, z przodu zostają same czerwone - ostatni środek układa się sam.

Sprawdź kolejność kolorów

Zanim przejdziesz dalej, sprawdź dwie rzeczy - teraz poprawka jest najprostsza, bo krawędzie nie są jeszcze połączone:

1. Naprzeciwko siebie leżą: biały i żółty, zielony i niebieski, czerwony i pomarańczowy.
2. Trzymaj kostkę białym na dole i zielonym z przodu - po lewej musi być czerwony, a po prawej pomarańczowy.

Jeśli coś się nie zgadza, nie układaj środków od nowa - zamień je:

• Dwa środki obok siebie są zamienione (pierwszy punkt się nie zgadza) - ustaw je na górze i z przodu i wykonaj (2R U2 2R') F2 U2 (2R U2 2R').
• Czerwony i pomarańczowy są zamienione (zgadza się tylko pierwszy punkt) - trzymaj kostkę białym na dole, zielonym z przodu, obróć ją (z), żeby te dwa środki były na górze i na dole, i wykonaj (2R U2 2R') F2 U2 (2R U2 2R'), potem x2, jeszcze raz (2R U2 2R') F2 U2 (2R U2 2R') i na koniec x.

5Krawędzie w pary

Cel: w każdym z 12 miejsc na krawędź dwie połówki o tych samych kolorach - na każdej ścianie krawędź wygląda jak jeden kolor. Środki zostają ułożone.

Krawędź jest „niesparowana”, gdy jej dwie połówki mają różne kolory. Łączysz je po jednej parze tym samym schematem. Wszystkie ruchy w tym etapie (poza algorytmem) obracają tylko zewnętrzne warstwy albo całą kostkę, więc nie psują środków ani gotowych par.

1. Obróć całą kostkę tak, żeby niesparowana krawędź była z przodu po lewej (pionowo, między przodem a lewą ścianą). Spójrz na jej górną połówkę - np. zielono-pomarańczową.
2. Znajdź drugą połówkę w tych samych kolorach i przenieś ją do krawędzi z przodu po prawej ruchami, które nie ruszają lewej krawędzi:
   • z góry: obróć górę (U), aż będzie po prawej stronie góry, i wykonaj R',
   • z dołu: obróć dół (D), aż będzie po prawej stronie dołu, i wykonaj R,
   • z tyłu po prawej: R2, z tyłu po lewej: B2 i R2.
3. Jeśli połówka trafiła na dół prawej krawędzi, wykonaj R U R' F R' F' R - krawędź się odwróci i połówka będzie u góry.
4. Teraz obie górne połówki - z lewej i z prawej - mają ten sam kolor z przodu i ten sam z boku. Wykonaj Uw' R U R' F R' F' R Uw. Połówki łączą się w prawej krawędzi.

Jak to działa: Uw' przesuwa górne rzędy boków o jedną ścianę w prawo, więc lewa górna połówka trafia do prawej krawędzi (a ta, która tam była, odjeżdża do tyłu). R U R' F R' F' R odwraca prawą krawędź - przyniesiona połówka schodzi na dół. Uw oddaje środki na miejsce i przywozi drugą połówkę z powrotem na górę prawej krawędzi - para gotowa. Gotowe pary z górnej warstwy zmieniają w trakcie miejsca, ale się nie rozpadają.

Powtarzaj te kroki, aż wszystkie krawędzie będą w parach - zwykle wystarcza około 10 razy. Druga połówka nigdy nie leży w tej samej lewej krawędzi: gdyby tam była, krawędź byłaby już sparowana.

Ostatnie dwie krawędzie łączysz tak samo: jedną ustaw z przodu po lewej, drugą z przodu po prawej, tak żeby górne połówki pasowały do siebie. Algorytm połączy wtedy obie naraz - pierwsza animacja to właśnie taki przypadek.

6Dalej jak 3x3

Cel: ułożona kostka - tak jak 3x3, z dwiema wyjątkowymi sytuacjami (etapy 7 i 8).

Środki i krawędzie są gotowe, więc kostka zachowuje się jak 3x3: kwadrat 2x2 to środek, para połówek to krawędź. Kolor ściany wyznacza teraz jej środek - dokładnie jak w 3x3. Ułóż ją metodą z kursu kostki 3x3 (żółty na górze): stokrotka, biały krzyż, białe narożniki, druga warstwa, żółty krzyż, żółte krawędzie, narożniki na miejsca i obrót narożników.

Używaj tylko ruchów zewnętrznych warstw (R, U, F, L, D, B) i obrotów całej kostki. Ruchy Rw, Uw czy 2R rozbiłyby środki i pary - pojawiają się dopiero w algorytmach z etapów 7 i 8, które same przywracają porządek.

W dwóch miejscach kostka 4x4 może pokazać coś, czego na 3x3 nie zobaczysz:

• w etapie żółtego krzyża - jedna albo trzy żółte krawędzie na górze (etap 7),
• w etapie „narożniki na miejsca” - dokładnie dwa narożniki na miejscach (etap 8).

Speedcuberzy nazywają to parzystością (ang. parity). To nie błąd w układaniu - bierze się z tego, jak połączyły się krawędzie i środki. Każda z tych sytuacji zdarza się mniej więcej w co drugim ułożeniu, niezależnie od drugiej, więc zwykle trafisz na przynajmniej jedną. Na każdą jest jeden algorytm.

7Odwrócona krawędź

Cel: na górze 0, 2 albo 4 żółte krawędzie - jak w 3x3 - i dalej zwykły żółty krzyż.

Gdy w etapie żółtego krzyża widzisz na górze jedną albo trzy krawędzie z żółtym do góry, jedna krawędź jest odwrócona - na 3x3 to niemożliwe. Obróć górę (U) tak, żeby z przodu była krawędź bez żółtego na górze, i wykonaj:

Rw U2 x Rw U2 Rw U2 Rw' U2 Lw U2 Rw' U2 Rw U2 Rw' U2 Rw'

Algorytm jest długi, ale ma prosty rytm: między każdym ruchem szerokim jest U2. Po pierwszym Rw U2 obracasz całą kostkę (x) i od tej chwili trzymasz ją w nowym położeniu. Po drodze kostka wygląda na mocno pomieszaną - nie przerywaj. Na końcu żółty znów jest na górze, a dwie dolne warstwy wracają na miejsce.

Po algorytmie górna warstwa jest trochę przemieszana (inne krawędzie mogą zmienić miejsca), ale liczba żółtych krawędzi na górze jest już parzysta. Dokończ żółty krzyż algorytmem F R U R' U' F', jak w 3x3.

8Dwa narożniki na miejscach

Cel: 0, 1 albo 4 narożniki na miejscach - jak w 3x3 - i dalej zwykłe ustawianie narożników.

W etapie „narożniki na miejsca” na 3x3 na miejscu stoi zero, jeden albo wszystkie cztery żółte narożniki. Na 4x4 mogą stać dokładnie dwa - wtedy algorytm z kursu 3x3 nie pomoże. To samo dotyczy sytuacji, gdy żaden narożnik nie stał na miejscu, a po algorytmie z kursu 3x3 stoją dokładnie dwa. Wykonaj z dowolnej strony:

2R2 U2 2R2 Uw2 2R2 Uw2

Algorytm zamienia miejscami przednią i tylną krawędź górnej warstwy (a samą górę obraca o pół obrotu - dolne warstwy zostają nietknięte). Po nim wróć do etapu „żółte krawędzie” (R U R' U R U2 R' U) i dalej układaj jak 3x3 - tym razem narożniki dadzą się ustawić.

Uwaga na zapis: 2R2 to pół obrotu samej drugiej warstwy od prawej, a Uw2 - pół obrotu dwóch górnych warstw naraz.

Gotowe - kostka 4x4 jest ułożona. Pierwsze ułożenia zajmą kilkanaście minut, ale po kilku razach środki i krawędzie zaczną iść same.

Ściąga: wszystkie algorytmy

Wszystko, co trzeba zapamiętać, w jednym miejscu. Algorytmy etapu 6 są w ściądze kursu 3x3.

Ściąga do druku (A4 / PDF)

1. Środek - wolne miejsce w lewym tylnym rogu góry, środek w prawym dolnym rogu przodu: 2R U 2R'. Z dołu na przód: lewa połowa dołu, 2R' D2 2R.
2. Kolejność środków - biały, żółty naprzeciwko; potem biały po lewej, żółty po prawej: zielony, pomarańczowy na górze przy zielonym z tyłu, na koniec niebieski i czerwony. Sprawdzian: biały na dole, zielony z przodu - po lewej czerwony. Zamiana dwóch środków obok siebie (góra i przód): (2R U2 2R') F2 U2 (2R U2 2R').
3. Krawędzie - niesparowana z przodu po lewej, druga połówka z przodu po prawej, obie u góry: Uw' R U R' F R' F' R Uw. Połówka na dole prawej krawędzi: najpierw R U R' F R' F' R.
4. Odwrócona krawędź (1 albo 3 żółte krawędzie) - krawędź bez żółtego na górze z przodu: Rw U2 x Rw U2 Rw U2 Rw' U2 Lw U2 Rw' U2 Rw U2 Rw' U2 Rw'.
5. Dwa narożniki na miejscach - z dowolnej strony: 2R2 U2 2R2 Uw2 2R2 Uw2, potem znowu żółte krawędzie.

Ułóż sam

Symulator do ćwiczeń. Możesz pomieszać całą kostkę albo wybrać etap - wtedy dostaniesz losową kostkę z ułożonymi poprzednimi etapami. Wewnętrzną warstwę obrócisz, przeciągając naklejkę w drugim rzędzie, albo przyciskami 2R i 2L.

Najczęstsze problemy

Zrobiłem algorytm i jest gorzej niż było

Najczęstsza przyczyna na 4x4 to pomylenie warstw: Rw obraca dwie warstwy, 2R tylko wewnętrzną, a R tylko zewnętrzną. Druga - kierunek: 2L, Lw i D, tak jak L, liczy się „zgodnie z zegarem” patrząc na tę ścianę (wróć do etapu 1 i kliknij te ruchy). Wykonuj algorytm powoli, ruch po ruchu razem z animacją, i nie przerywaj w połowie.

Przy wstawianiu środka ucieka ten, który już był na górze

W lewym tylnym rogu góry był biały - 2R U 2R' wysyła ten róg na przód. Przed ruchem zawsze obróć górę tak, żeby w lewym tylnym rogu było wolne miejsce.

Środki są w złej kolejności

Najlepiej złapać to od razu po środkach - na końcu etapu 4 jest sprawdzian i zamiana środków. Jeśli zauważysz to dopiero przy układaniu jak 3x3, objawy są dwa: krawędź nie pasuje między żadne dwa sąsiednie środki (zamienione dwa środki obok siebie) albo narożnik nie pasuje do żadnego rogu, choć kolory dookoła się zgadzają (zamieniony czerwony z pomarańczowym - kolory leżą w lustrzanej kolejności). Zamień wtedy środki tak jak w etapie 4. Algorytm zamiany rozdziela kilka par krawędzi, więc potem połącz je jeszcze raz (etap 5) i ułóż część 3x3 od nowa.

Po algorytmie z etapu 5 środki są rozsypane

Zabrakło Uw na końcu albo zamiast dwóch górnych warstw obrócona została jedna. Uw' i Uw muszą obracać obie górne warstwy razem.

Moja kostka ma inaczej ułożone kolory

Starsze i nietypowe kostki mogą mieć inny układ. Kolejność środków odczytasz wtedy z dowolnego narożnika, bo narożniki zawsze mają kolory w dobrej kolejności. Przykład dla etapu 4: trzymaj kostkę białym środkiem po lewej i zielonym z tyłu, znajdź narożnik biało-zielono-pomarańczowy (albo z Twoim trzecim kolorem) i obracaj zewnętrzne warstwy, aż jego biała naklejka patrzy w lewo, a zielona do tyłu. Trzecia naklejka patrzy wtedy w górę albo w dół - tam ułożysz środek tego koloru.

Kostka się blokuje przy obrocie wewnętrznej warstwy

Na 4x4 to częsty problem: przed obrotem 2R albo Uw pozostałe warstwy muszą być równo ustawione, inaczej klocki zahaczają o siebie, a w tanich kostkach potrafią nawet wyskoczyć. Kostki z magnesami same wyrównują warstwy i znacznie ułatwiają naukę. Zobacz kostki 4x4.

Ile trwa nauka?

Jeśli umiesz ułożyć 3x3, nowych rzeczy jest niewiele: dwa ruchy do środków, dwa do krawędzi i dwie parzystości. Większość osób układa 4x4 z kursem po dwóch-trzech wieczorach. Ta metoda potrzebuje około 300-400 ruchów, więc na początku ułożenie trwa 10 minut i dłużej, ale z praktyką schodzi poniżej 3 minut.

Co dalej?

Gdy ułożysz kostkę kilka razy bez zaglądania do kursu, zacznij mierzyć czas. Najwięcej zyskasz na środkach i krawędziach:

• Paski zamiast pojedynczych środków - zrób z dwóch środków pasek na przodzie (pionowo, w prawej kolumnie), obróć górę tak, żeby jej lewa połowa była wolna, i wstaw pasek naraz: 2R U2 2R' zamienia lewą połowę góry z prawą połową przodu.
• Krawędzie po kilka naraz - zaawansowani łączą połówki „w locie”, bez algorytmu dla każdej pary (metoda 3-2-3 albo 6-6).
• Metoda Yau - najpopularniejsza wśród zawodników: najpierw dwa środki, potem trzy krawędzie białego krzyża, reszta środków i krawędzi. Krzyż powstaje po drodze, więc część 3x3 jest krótsza.
• Krótsze parzystości - zawodnicy używają wersji z ruchami 2R, które da się wykonać szybciej, i rozpoznają parzystość PLL już po ułożeniu żółtej ściany.

Następny krok to kostka 5x5 - układa się tą samą redukcją, a środki stałe i brak parzystości w części 3x3 sprawiają, że jest nawet prostsza. Kurs znajdziesz niżej.