Jak ułożyć kostkę Rubika 3x3 - kurs krok po kroku

Zanim zaczniesz

Weź kostkę do ręki - najlepiej uczyć się, powtarzając ruchy na prawdziwej kostce. Animacje w kursie możesz obracać: przeciągnij kostkę palcem albo myszą.

Środki nie zmieniają miejsc

Środkowa naklejka każdej ściany jest przymocowana do osi i nigdy nie zmienia położenia względem pozostałych środków. To one wyznaczają kolor ściany: ściana z zielonym środkiem będzie na końcu cała zielona. Na każdej standardowej kostce kolory leżą naprzeciwko siebie tak samo:

• biały naprzeciwko żółtego,
• zielony naprzeciwko niebieskiego,
• czerwony naprzeciwko pomarańczowego.

Trzy rodzaje elementów

Kostka składa się z 6 środków (jeden kolor), 12 krawędzi (dwa kolory) i 8 narożników (trzy kolory). Krawędź zawsze zostaje krawędzią, a narożnik narożnikiem - zmieniają tylko miejsce i obrót. Dlatego nie układamy „ścian”, tylko wstawiamy na miejsce konkretne elementy.

Jak trzymać kostkę

W całym kursie trzymamy kostkę żółtym środkiem do góry (biały jest wtedy na dole). Dzięki temu nie trzeba jej przewracać między etapami. Kolor z przodu wybierasz dowolnie - na animacjach jest to zielony.

Metoda składa się z trzech części: najpierw biała warstwa na dole (etapy 2-4), potem środkowa warstwa (etap 5), a na końcu żółta warstwa na górze (etapy 6-9).

1Zapis ruchów

Algorytm to krótka sekwencja ruchów zapisana literami. Każda litera to angielska nazwa ściany, którą obracasz:

• R - prawa (right), L - lewa (left),
• U - górna (up), D - dolna (down),
• F - przednia (front), B - tylna (back).

Sama litera oznacza obrót o ćwierć obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara, gdy patrzysz prosto na tę ścianę. Apostrof (R', czytaj „R prim”) to obrót w przeciwną stronę, a dwójka (R2) to pół obrotu. Kliknij ruch poniżej, żeby zobaczyć go na kostce:

Uwaga na ruchy L, D i B: „zgodnie z zegarem” liczysz, patrząc na tę ścianę, czyli dla L z lewej strony, a dla D od dołu. Dlatego R i L kręcą się w przeciwne strony, choć obie są „zgodnie z zegarem”.

x, y i z to obroty całej kostki w dłoniach - wszystkie warstwy naraz, więc ułożenie się nie zmienia, a jedynie strona, którą masz z przodu lub na górze:

• x - jak ruch R: przód kostki przechodzi na górę,
• y - jak ruch U: prawa ściana przechodzi na przód,
• z - jak ruch F: góra przechodzi na prawą stronę.

Apostrof i dwójka działają tak samo jak przy ścianach: x' to obrót w drugą stronę, a z2 odwraca kostkę do góry nogami.

Najważniejsza sekwencja całego kursu to R U R' U'. Powtórz ją kilka razy, aż ręka zapamięta ruch - wróci w etapach 4 i 5.

2Stokrotka

Cel: cztery białe krawędzie wokół żółtego środka, białymi naklejkami do góry. Wygląda to jak kwiatek z żółtym środkiem i białymi płatkami.

Na tym etapie nie patrzysz na drugi kolor krawędzi ani na narożniki. Szukasz krawędzi z białą naklejką i wynosisz je na górę jedną po drugiej. Są cztery sytuacje:

Jedna zasada: zanim wyniesiesz krawędź na górę, obróć górną warstwę (U), żeby miejsce nad nią było wolne. Inaczej zepchniesz w dół płatek, który już tam był.

3Biały krzyż

Cel: biały krzyż na dolnej ścianie, a drugi kolor każdej krawędzi zgadza się ze środkiem obok niej.

Ze stokrotki robi się krzyż w prosty sposób. Spójrz na boczny kolor jednego płatka i obracaj górną warstwę (U), aż ten kolor stanie nad środkiem tego samego koloru. Wtedy obróć tę ścianę dwa razy (np. F2) - krawędź zjedzie na dół na swoje miejsce. Powtórz dla pozostałych płatków.

Kolejność płatków nie ma znaczenia, a obracanie górnej warstwy nie rusza krawędzi, które już zjechały na dół. Na koniec sprawdź każdą krawędź z boku: kolor nad krzyżem musi pasować do środka. Jeśli któraś nie pasuje, wynieś ją z powrotem na górę (dwa obroty tej ściany) i dopasuj jeszcze raz.

4Białe narożniki

Cel: cała dolna ściana biała, a boczne kolory pierwszej warstwy pasują do środków. Po tym etapie pierwsza warstwa jest gotowa.

Znajdź w górnej warstwie narożnik z białą naklejką. Jego miejsce to dolny róg między środkami jego dwóch pozostałych kolorów: narożnik biało-zielono-pomarańczowy idzie między zielony i pomarańczowy środek. Obróć całą kostkę w dłoniach (y), żeby to miejsce było z przodu po prawej, a potem obracaj górną warstwę, aż narożnik stanie dokładnie nad nim.

Teraz powtarzaj R U R' U', aż narożnik wskoczy na miejsce białym w dół. Ile razy - zależy od tego, gdzie patrzy biała naklejka:

Nie musisz zapamiętywać liczby powtórzeń. Wystarczy, że po każdej sekwencji sprawdzisz, czy narożnik już jest na miejscu. W trakcie krzyż na chwilę się rozsypuje - po pełnej liczbie powtórzeń wraca.

Narożnik jest na dole, ale źle obrócony albo w złym miejscu? Ustaw kostkę tak, żeby był w prawym przednim rogu na dole i wykonaj R U R' U' raz. Narożnik wyjdzie na górę i możesz go wstawić jak wyżej.

5Druga warstwa

Cel: dwie dolne warstwy ułożone - na każdym boku dolne dwa rzędy w jednym kolorze.

Brakuje czterech krawędzi środkowej warstwy. Leżą w górnej warstwie i nie mają żółtej naklejki (krawędzie z żółtym zostaw na później). Znajdź taką krawędź i obracaj górę, aż jej boczna naklejka stanie nad środkiem tego samego koloru - na tej ścianie powstanie odwrócona litera T. Obróć całą kostkę (y) tak, żeby ta ściana była z przodu.

Teraz spójrz na górną naklejkę tej krawędzi. Jej kolor powie Ci, w którą stronę krawędź ma zjechać:

Oba algorytmy są swoim lustrzanym odbiciem. Łatwo je zapamiętać w dwóch połówkach: najpierw odsuwasz górę od celu i wyciągasz narożnik (U R U' R'), potem robisz to samo z przodu i krawędź łączy się z narożnikiem (U' F' U F).

Krawędź siedzi w środkowej warstwie, ale źle? Ustaw ją z przodu po prawej i wykonaj algorytm „w prawo” z dowolną krawędzią z góry. Zła krawędź wyjdzie na górę i wstawisz ją normalnie.

6Żółty krzyż

Cel: żółty krzyż na górnej ścianie. Boki krawędzi nie muszą jeszcze pasować, a narożniki są na razie obojętne.

Na górze widzisz jeden z trzech wzorów z żółtych krawędzi: samą kropkę na środku, literę L albo kreskę (jeśli jest już krzyż - przejdź do etapu 7). Do wszystkich wystarczy jeden algorytm:

F R U R' U' F' - czyli sekwencja z etapu 1 „zamknięta” obrotami przedniej ściany.

Pozycja ma znaczenie: L trzymane w złym rogu albo pionowa kreska nie dadzą krzyża od razu. Wtedy po prostu wykonaj algorytm jeszcze raz i popraw ustawienie.

7Żółte krawędzie

Cel: boczne kolory wszystkich żółtych krawędzi pasują do środków pod nimi.

Obracaj górę i sprawdzaj, ile krawędzi pasuje do środków. Zawsze uda się dopasować co najmniej dwie. Gdy pasują wszystkie cztery - przejdź dalej. Gdy dwie, algorytm to:

R U R' U R U2 R' U

Algorytm zostawia na miejscu krawędź z tyłu i po prawej, a zamienia dwie pozostałe. Narożniki w trakcie się przekręcą - na tym etapie to nie ma znaczenia.

8Narożniki na miejsca

Cel: każdy żółty narożnik stoi na swoim miejscu - między środkami swoich trzech kolorów. Może być jeszcze źle obrócony.

Sprawdź narożniki górnej warstwy. Narożnik jest na miejscu, gdy ma te same trzy kolory co środki wokół niego, nawet jeśli żółty patrzy w bok. Gdy znajdziesz taki narożnik, trzymaj go w prawym przednim rogu i wykonaj:

U R U' L' U R' U' L

Żaden narożnik nie jest na miejscu? Wykonaj algorytm raz z dowolnej strony. Po nim zawsze jeden narożnik będzie na miejscu.

9Obrót narożników

Cel: ułożona kostka.

Ostatni etap obraca narożniki żółtym do góry. To jedyny moment, w którym kostka po drodze wygląda na zepsutą - tak ma być, nie przerywaj w połowie.

1. Trzymaj kostkę żółtym do góry, z nieobróconym narożnikiem w prawym przednim rogu.
2. Powtarzaj R' D' R D, aż ten narożnik będzie miał żółty na górze (2 albo 4 razy). Dolne warstwy się rozsypią.
3. Obróć samą górną warstwę (U), żeby kolejny nieobrócony narożnik stanął w prawym przednim rogu. Nie obracaj całej kostki!
4. Powtarzaj R' D' R D dla tego narożnika. Gdy wszystkie są żółtym do góry, dolne warstwy wrócą na miejsce.
5. Na koniec obróć górę, żeby pasowała do reszty kostki.

Gotowe - kostka jest ułożona. Pierwsze ułożenia zajmą kilka minut, ale po kilkunastu razach zrobisz to bez zaglądania do kursu.

Ściąga: wszystkie algorytmy

Wszystko, co trzeba zapamiętać, w jednym miejscu. Kostka zawsze żółtym do góry.

Ściąga do druku (A4 / PDF)

1. Białe narożniki - narożnik nad swoim miejscem, z przodu po prawej: R U R' U' aż wskoczy (1, 3 albo 5 razy).
2. Druga warstwa - krawędź w odwróconym T, z przodu. W prawo: U R U' R' U' F' U F, w lewo: U' L' U L U F U' F'.
3. Żółty krzyż - kreska poziomo albo L z tyłu po lewej: F R U R' U' F' (kreska 1 raz, L 2 razy, kropka 3 razy).
4. Żółte krawędzie - pasujące dwie z tyłu i po prawej: R U R' U R U2 R' U.
5. Narożniki na miejsca - dobry narożnik z przodu po prawej: U R U' L' U R' U' L (1 albo 2 razy).
6. Obrót narożników - narożnik z przodu po prawej: R' D' R D aż żółty będzie na górze, potem obrót samej góry (U) do następnego narożnika.

Ułóż sam

Symulator do ćwiczeń. Możesz pomieszać całą kostkę albo wybrać jeden etap - wtedy dostaniesz losową kostkę z ułożonymi poprzednimi etapami i poćwiczysz tylko to, czego się uczysz.

Najczęstsze problemy

W ostatnim etapie kostka się rozsypała i nie wraca

Najczęściej między narożnikami obrócona została cała kostka zamiast samej górnej warstwy, albo powtarzanie R' D' R D zostało przerwane, zanim żółty znalazł się na górze. Ułóż kostkę od etapu, który się zepsuł.

Zrobiłem algorytm i jest gorzej niż było

Prawie zawsze winny jest jeden ruch wykonany w złą stronę - najczęściej L, D albo B, bo „zgodnie z zegarem” liczy się, patrząc na tę ścianę (wróć do etapu 1 i kliknij te ruchy). Druga przyczyna to zły uchwyt: algorytmy ostatniej warstwy zakładają konkretne ustawienie (np. pasujące krawędzie z tyłu i po prawej, dobry narożnik z przodu po prawej). Wykonuj algorytm powoli, ruch po ruchu razem z animacją, i nie przerywaj w połowie - przerwany algorytm zostawia kostkę w przypadkowym stanie.

Został jeden obrócony narożnik albo jedna odwrócona krawędź

Ułożona kostka nie może mieć jednego obróconego narożnika ani jednej odwróconej krawędzi. Jeśli tak wygląda, ktoś kiedyś przekręcił narożnik albo wyjął i źle włożył element (luźne kostki potrafią przeskoczyć same). Algorytmy tego nie naprawią: narożnik przekręć z powrotem palcami, a krawędź podważ i włóż poprawnie. Rób to bardzo ostrożnie, żeby nie uszkodzić innych elementów kostki, zwłaszcza krzyżaka w jej środku.

Moja kostka ma inaczej ułożone kolory

Starsze i nietypowe kostki mogą mieć inny układ. Metoda działa tak samo: ważne są tylko kolory środków. Trzymaj na górze kolor leżący naprzeciwko tego, od którego zaczynasz krzyż.

Kostka się zacina albo elementy wypadają

To częsty problem tanich kostek z zabawkowych sklepów. Współczesne kostki do speedcubingu obracają się lekko, mają magnesy, które „dociągają” warstwy, i nie rozpadają się przy szybszym kręceniu. Zobacz kostki 3x3.

Ile trwa nauka?

Większość osób układa kostkę z kursem po jednym-dwóch wieczorach, a bez zaglądania - po kilkunastu ułożeniach. Metoda warstwowa potrzebuje około 100-150 ruchów, co na początku daje 2-3 minuty. Po kilku tygodniach regularnego układania wiele osób schodzi poniżej minuty.

Co dalej?

Gdy ułożysz kostkę kilka razy z rzędu bez zaglądania do kursu, możesz zacząć układać na czas. Mierz każde ułożenie i licz średnią z pięciu - pojedyncze wyniki bardzo się wahają.

Kolejny krok to szybsza metoda CFOP, której używa większość speedcuberów: krzyż od razu na dole, dwie pierwsze warstwy układane parami (narożnik razem z krawędzią) i ostatnia warstwa w dwóch krokach zamiast czterech - za cenę większej liczby algorytmów do nauczenia.

Kostkę 3x3 możesz też układać na inne sposoby, tak jak na zawodach WCA: jedną ręką, w najmniejszej liczbie ruchów albo bez patrzenia. A jeśli wolisz nowe układanki, zacznij od kostki 2x2 albo kostki 4x4.