Jak ułożyć pyraminx - kurs krok po kroku

Zanim zaczniesz

Weź piramidkę do ręki - najlepiej uczyć się, powtarzając ruchy na prawdziwej łamigłówce. Animacje w kursie możesz obracać: przeciągnij piramidkę palcem albo myszą.

Z czego składa się pyraminx

Pyraminx ma cztery ściany w czterech kolorach i trzy rodzaje klocków:

• 4 czubki - małe trójkąciki na wierzchołkach. Obracają się w miejscu i niczego więcej nie ruszają.
• 4 środki - większe klocki tuż pod czubkami, każdy z trzema kolorami. Też siedzą zawsze w swoim wierzchołku i tylko się obracają.
• 6 krawędzi - klocki w połowie każdej krawędzi piramidki, po dwa kolory. Tylko one naprawdę wędrują po łamigłówce.

Stąd bierze się prostota: czubki i środki ustawia się bez myślenia, a układanie sprowadza się do 6 krawędzi. Cała piramidka ma 933 120 możliwych ustawień (bez liczenia czubków) i z każdego da się ją ułożyć w najwyżej 11 ruchach - kostka 3x3 ma ich 43 tryliony.

Jak trzymać

Przez cały kurs trzymaj piramidkę żółtą ścianą do dołu i zieloną do siebie. Jeden wierzchołek jest wtedy na górze, a dwa pozostałe boki - czerwony i niebieski - są z tyłu. Na animacjach jest tak samo, ale pamiętaj, że to tylko umowa: możesz zacząć od dowolnego koloru.

Metoda ma cztery części: czubki (etap 2), środki (etap 3), dolna warstwa (etap 4) i ostatnie trzy krawędzie (etap 5). Dwa pierwsze etapy obywają się bez algorytmów.

1Zapis ruchów

W kostce obraca się ściany, w pyraminxie - wierzchołki. Każdy wierzchołek ma literę:

• U - górny (up),
• L - przedni lewy, R - przedni prawy,
• B - tylny (back), na dole z tyłu.

Duża litera, np. R, oznacza obrót dwóch warstw od tego wierzchołka (czubek razem z warstwą pod nim) o jedną trzecią obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara, gdy patrzysz prosto na ten wierzchołek. Apostrof (R', czytaj „R prim”) to obrót w przeciwną stronę. Mała litera (r) obraca sam czubek. Kliknij ruch poniżej, żeby zobaczyć go na piramidce:

Uwaga na kierunek: „zgodnie z zegarem” liczysz, patrząc na dany wierzchołek. Dla U patrzysz z góry, dla L i R od przodu z dołu, a dla B od tyłu. Dlatego L i R kręcą się „w przeciwne strony”, choć oba są zgodnie z zegarem. Dwójka w zapisie (U2) nie jest potrzebna - dwa obroty w jedną stronę to to samo co jeden w drugą.

y to obrót całej piramidki w dłoniach wokół górnego wierzchołka - nic się nie układa, zmienia się tylko strona, którą masz z przodu. Żółta ściana zostaje na dole. W kursie używasz go, żeby ustawić właściwe miejsce przed sobą.

Najważniejsza sekwencja kursu to R U R': prawy wierzchołek, górny, prawy z powrotem. Powtórz ją kilka razy na prawdziwej piramidce, aż ręka zapamięta ruch.

2Czubki

Cel: każdy czubek w kolorach środka tuż pod nim.

Czubek ma trzy kolory i tylko trzy możliwe położenia. Spójrz na środek pod nim: ma te same trzy kolory. Obróć czubek palcami (u, l, r albo b), aż oba będą tak samo ustawione - kolor przy kolorze. Zrób to dla wszystkich czterech wierzchołków.

Czubki nie są powiązane z resztą łamigłówki: żaden z późniejszych ruchów ich nie rozstraja, bo obracają się razem ze swoją warstwą. Jeśli jednak kiedyś przekręcisz któryś przypadkiem, po prostu popraw go palcami - w dowolnym momencie.

3Środki

Cel: na każdej ścianie trzy środki w jednym kolorze. Żółte na dole.

Trzy dolne wierzchołki (L, R i B) mają po jednym środku z żółtą naklejką. Obracaj każdy z tych wierzchołków (L, R, B - dwie warstwy), aż jego żółta naklejka znajdzie się na dolnej ścianie. Każdy ruch obraca tylko jeden środek, więc trzy ruchy wystarczą. Krawędzie się przy tym przesuwają - nie przeszkadza, na razie i tak są pomieszane.

Kiedy trzy żółte naklejki są na dole, boki układają się same: z przodu dwa zielone środki, z tyłu po lewej dwa czerwone, po prawej dwa niebieskie. Został górny środek - obróć górę (U), aż jego kolory zgodzą się z bokami. Na każdej ścianie zobaczysz wtedy trzy środki w jednym kolorze, czyli „znaczek” w kształcie trójkąta.

Skąd wiadomo, który środek pasuje do którego boku? Nie trzeba tego sprawdzać: środki są przymocowane do swoich wierzchołków, więc gdy żółte naklejki są na dole, pozostałe kolory wychodzą na właściwe strony same. Sprawdź tylko na koniec, czy na każdym boku trzy środki mają ten sam kolor.

4Dolna warstwa

Cel: cała żółta ściana i dolny rząd każdego boku w jednym kolorze. Do wstawienia są trzy krawędzie z żółtym.

Jedna krawędź

Ustaw piramidkę tak (obrót y), żeby miejsce, które chcesz wypełnić, było z przodu na dole - między wierzchołkami L i R. Pasuje tam krawędź w kolorach żółtym i kolorze przedniej ściany (na animacjach zielonym). Znajdź ją; jest gdzieś w górnej części piramidki, czyli w jednej z trzech krawędzi dotykających górnego wierzchołka. Teraz:

1. Obracaj górę (U), aż ta krawędź stanie z tyłu u góry - między dwiema tylnymi ścianami.
2. Spójrz, po której stronie jest jej żółta naklejka:
   żółty na prawej tylnej ścianie - R U R',
   żółty na lewej tylnej ścianie - L' U' L.

Krawędź wskakuje na dół w dobrym ułożeniu, a klocek, który tam stał, wychodzi do góry. Pozostałe dwie dolne krawędzie zostają nietknięte.

Krawędź jest na dole, ale źle

Jeśli pasująca krawędź siedzi w dolnej warstwie, ale odwrócona albo w innym miejscu, najpierw ją wyjmij: ustaw to miejsce z przodu na dole (y) i wykonaj R U R'. Krawędź wychodzi do góry, a Ty wstawiasz ją jak wyżej. Tak samo pozbędziesz się każdej krawędzi bez żółtego, która zajmuje miejsce na dole.

Wszystkie trzy

Po wstawieniu krawędzi obróć piramidkę (y), żeby następne wolne miejsce było z przodu, i powtórz. Kolor, którego szukasz razem z żółtym, to zawsze kolor ściany, którą masz akurat z przodu.

Na koniec obejrzyj piramidkę od spodu: cała dolna ściana żółta, a na każdym boku dolny rząd (czubek, środek, krawędź, środek, czubek) w jednym kolorze.

5Ostatnia warstwa

Cel: ułożona piramidka. Zostały trzy górne krawędzie i górny środek.

Najpierw górny środek

Ruchy z etapu 4 obracały górę, więc górny środek mógł się rozjechać z bokami. Obróć górę (U), aż jego kolory znów pasują do dolnych środków - na każdym boku trzy środki w jednym kolorze. Od tej chwili obracasz górą już tylko w ramach algorytmów.

Krawędzie na miejsca - cykl

Każda z trzech górnych krawędzi ma dwa kolory, więc od razu widać, do którego miejsca należy: tam, gdzie boki mają te dwa kolory. Jeśli żadna krawędź nie jest na swoim miejscu, trzeba je przesunąć o jedno miejsce w kółko. Spójrz na krawędź z przodu po lewej:

• należy do tyłu - R' L' U' L U R (krawędzie wędrują zgodnie z zegarem, patrząc z góry),
• należy do przodu po prawej - R' U' L' U L R (w drugą stronę; to ten sam algorytm wykonany od tyłu).

Po cyklu każda krawędź jest na swoim miejscu, ale niektóre mogą być odwrócone - tym zajmiesz się za chwilę. Jeśli przypadkiem użyjesz niewłaściwego cyklu, nic się nie psuje: wykonaj go jeszcze raz, a krawędzie dojdą na miejsca drugą stroną.

Odwrócone krawędzie

Krawędź na swoim miejscu może być obrócona tyłem - kolory zamienione stronami. Zawsze są wtedy odwrócone dwie krawędzie, a trzecia jest dobra. Obróć piramidkę (y), żeby dobra krawędź była z tyłu, i wykonaj:

L R' L' R U' R U R'

Najłatwiej zapamiętać go w dwóch połówkach: L R' L' R (lewy i prawy wierzchołek na przemian) i U' R U R'. Odwraca dwie przednie krawędzie, tylna i cała reszta zostają na miejscu.

Gotowe - piramidka jest ułożona. Pierwsze ułożenia zajmą minutę lub dwie, a po kilkunastu razach zrobisz to bez zaglądania do kursu.

Ściąga: wszystkie algorytmy

Wszystko, co trzeba zapamiętać, w jednym miejscu. Żółta ściana na dole, zielona z przodu.

Ściąga do druku (A4 / PDF)

1. Czubki - każdy obróć palcami do kolorów środka pod nim.
2. Środki - L, R, B aż żółte naklejki będą na dole, potem U do kolorów boków.
3. Dolna warstwa - wolne miejsce z przodu na dole (y), krawędź żółty + kolor przodu obracasz górą do tyłu: żółty na prawej tylnej ścianie R U R', na lewej L' U' L. Krawędź na dole źle - wyjmij ją R U R'.
4. Ostatnia warstwa - górny środek do boków (U). Lewa przednia krawędź należy do tyłu: R' L' U' L U R; do przodu po prawej: R' U' L' U L R. Dwie odwrócone - dobra do tyłu (y): L R' L' R U' R U R'.

Ułóż sam

Symulator do ćwiczeń. Możesz pomieszać całą piramidkę albo wybrać jeden etap - wtedy sprawdzane jest tylko to, czego się uczysz, a w etapie 5 dostaniesz piramidkę z ułożoną dolną warstwą.

Najczęstsze problemy

Zrobiłem algorytm i jest gorzej niż było

Prawie zawsze winny jest jeden ruch w złą stronę. „Zgodnie z zegarem” liczy się, patrząc na dany wierzchołek - dla L i R od przodu z dołu, dla B od tyłu (wróć do etapu 1 i kliknij te ruchy). Druga przyczyna to zły uchwyt: w etapie 4 krawędź musi być z tyłu u góry, a w etapie 5 dobra krawędź z tyłu. Wykonuj algorytm powoli, ruch po ruchu razem z animacją.

Po algorytmie odwracania nadal są odwrócone krawędzie

Dobra krawędź nie była z tyłu. Odwróconych jest zawsze dwie - ta trzecia, dobra, ma iść do tyłu (obrót y). Jeśli po algorytmie krawędzie wyglądają na przemieszane, najpierw sprawdź, czy górny środek nadal pasuje do boków, w razie potrzeby popraw go ruchem U, i wykonaj cykl.

Żółta ściana jest, ale dolny rząd boku nie pasuje

Któraś krawędź z żółtym stoi w złym miejscu (jej drugi kolor nie zgadza się ze ścianą). Wyjmij ją z przodu ruchem R U R' i wstaw tam, gdzie pasuje jej drugi kolor.

Środki na jednym boku mają różne kolory

Jeśli trzy żółte naklejki środków są na dole, boki pasują zawsze. Różne kolory oznaczają, że któryś żółty środek jest jednak na boku - przejrzyj dolną ścianę jeszcze raz. W ułożonym pyraminxie takie ustawienie jest niemożliwe, chyba że ktoś przekleił naklejki.

Czubki się rozjechały

Czubki obracają się bardzo lekko i łatwo je zahaczyć palcem. Nie ma to znaczenia dla reszty - popraw je w dowolnym momencie, nawet na samym końcu.

Piramidka się zacina

Tanie pyraminxy często blokują się w połowie ruchu i trudno w nich o czyste obroty wierzchołkami. Współczesne modele do speedcubingu kręcą się lekko, a magnesy dociągają warstwy na miejsce. Zobacz pyraminxy.

Ile trwa nauka?

Większość osób układa pyraminx z kursem w ciągu godziny, a bez zaglądania - po kilku ułożeniach. Ta metoda potrzebuje około 30-40 ruchów, co na początku daje minutę, a po kilku tygodniach - kilkanaście sekund.

Co dalej?

Gdy ułożysz piramidkę kilka razy z rzędu bez zaglądania do kursu, zacznij układać na czas. Mierz każde ułożenie i licz średnią z pięciu - pojedyncze wyniki bardzo się wahają. Pyraminx to oficjalna konkurencja zawodów WCA, w której najlepsi zawodnicy schodzą poniżej dwóch sekund.

Szybsze metody skracają drogę: w metodzie L4E (last four edges) układasz tylko środki i jedną krawędź, a cztery pozostałe kończysz jednym z kilkunastu algorytmów. Zawodnicy dokładają do tego planowanie całego ułożenia w czasie oglądania pomieszanej piramidki.

Jeśli spodobały Ci się ruchy wierzchołkami, podobnie obraca się Skewb, a większym wyzwaniem jest Master Pyraminx (4 warstwy). Gdy nie układasz jeszcze kostki 3x3, to dobry moment - kurs znajdziesz niżej.